Energetske posledice rusko-ukrajinskog rata naglo su se produbile poslednjih nedelja, pošto je gasna infrastruktura Ukrajine pretrpela velika oštećenja. Nova analiza Fondacije za ekonomska istraživanja Oeconomus pokazuje da gotovo polovina uvoznog gasa u Ukrajinu sada ulazi preko Mađarske, što značajno menja regionalne obrasce energetske zavisnosti.
Pre 2025. godine, ruski napadi bili su usmereni pre svega na zapadne delove Ukrajine, uključujući velika podzemna skladišta u Lavovskoj oblasti, gde su evropski trgovci ranije držali oko 10 milijardi kubnih metara gasa. Međutim, nakon što je Ukrajina početkom 2025. obustavila tranzit ruskog gasa, Moskva je pojačala udare na ključnu energetsku infrastrukturu širom zemlje. Kao posledica toga, međunarodni trgovci su se povukli iz ukrajinskog sistema skladištenja, ostavljajući državne i domaće kompanije kao glavne korisnike.
Iako Ukrajina ima značajne gasne rezerve i tradicionalno je mogla da pokrije sopstvenu godišnju potrošnju, rat je doveo do čestih prekida u radu. Ovi poremećaji usporavaju ubrizgavanje gasa u skladišta i povećavaju nedostatak u snabdevanju, zbog čega se zemlja sve više oslanja na uvozne količine koje sada pokrivaju između 20 i 30 odsto ukupnih potreba. Mađarska se pojavila kao glavni spoljni dobavljač Ukrajine, sa naglim rastom isporuka poslednjih godina. Do 2025. godine očekuje se da će uvoz preko Mađarske činiti čak 46 odsto ukupnog uvoza gasa u Ukrajinu. Isporuke iz Mađarske porasle su sa oko 500 miliona kubnih metara 2022. godine (oko 2,5% potrošnje) na 2,5 milijardi kubnih metara u prvih deset meseci 2025, što predstavlja oko 14% očekivane godišnje potražnje.
Gas koji prolazi kroz Mađarsku nije mađarskog porekla. Umesto toga, Mađarska služi kao ključni tranzitni koridor za količine koje kupuju evropski i mađarski trgovci — uključujući MET Group — a koje često obuhvataju i ruski gas, iako ne isključivo. Mađarska ruta je postala najpovoljnija opcija za Ukrajinu, uz naknade za transport od samo 2,5 do 3 evra po MWh. Čak i kada se više od polovine uvoza obavlja preko day-ahead rezervacija kapaciteta, koje su skuplje, transport preko Mađarske i dalje ostaje znatno jeftiniji od ostalih pravaca.
Deo gasa koji u Ukrajinu ulazi preko Mađarske dalje se transportuje u Moldaviju, a zatim i u Pridnjestrovlje. Ne ulaze sve količine direktno u tok — deo se skladišti u ukrajinskim podzemnim rezervama i kasnije povlači po potrebi. Samo od februara, MET je isporučio najmanje 180 miliona kubnih metara, što pokriva oko deset odsto godišnje potrošnje Pridnjestrovlja.
Ironično, najveći potencijalni uvozni pravac Ukrajine nije mađarski, već onaj na granici sa Slovačkom. Taj gasovod može da transportuje do 42 miliona kubnih metara dnevno — više od 1,2 milijarde mesečno. Međutim, to je i ubedljivo najskuplja ruta, sa tarifama oko 7 evra po MWh. Mađarska nudi drugi najveći kapacitet od 9,75 miliona kubnih metara dnevno, dok Poljska omogućava šest miliona. Sa naknadama sličnim poljskim, ali znatno nižim od slovačkih, kao i širim mogućnostima nabavke, Mađarska je postala strateški nezamenjiva za ukrajinsko snabdevanje gasom tokom rata.
